Czego nie mówić na rozmowie rekrutacyjnej?

Zacznijmy od rzeczy, o której łatwo zapomnieć: nie wszystko, co jest prawdą, trzeba powiedzieć podczas rozmowy o pracę.

Możesz mieć fatalnego szefa. Możesz uważać, że poprzednia firma była źle zarządzana. Możesz być zmęczony/a obecną pracą albo uważać, że zarabiasz za mało. To wszystko może być prawdą. Tylko że rozmowa rekrutacyjna nie jest miejscem na rozliczenie poprzedniego pracodawcy.

Jej celem jest sprawdzenie, czy Twoje doświadczenie, kompetencje i oczekiwania pasują do konkretnej roli. Dlatego warto mówić szczerze, ale jednocześnie świadomie wybierać, co, jak i w którym momencie powiedzieć.

1. Nie mów źle o poprzednim pracodawcy

„Mój szef był niekompetentny”. „W tej firmie nikt nie wiedział, co robi”. „Zespół był kompletnie beznadziejny”. „Miałam już dość tego bałaganu”.

Być może tak właśnie wyglądała Twoja poprzednia praca. Problem w tym, że rekruter nie zna całej historii. Słyszy natomiast kandydata, który bardzo negatywnie mówi o swoim byłym miejscu pracy – i może pomyśleć: „Ciekawe, co powie o nas, kiedy stąd odejdzie?”.

Nie oznacza to, że masz udawać, że poprzednia firma była świetna. Jeżeli powodem odejścia była reorganizacja, brak możliwości rozwoju, zmiana zakresu obowiązków czy niedopasowanie do sposobu pracy, możesz powiedzieć to wprost.

• Zamiast:

  „Mój przełożony kompletnie nie potrafił zarządzać zespołem”.

• Lepiej:

  „Sposób zarządzania zespołem i zakres odpowiedzialności z czasem przestały odpowiadać temu, czego szukam”.

Różnica? W pierwszej wersji oceniasz człowieka, w drugiej opisujesz sytuację zawodową i własną decyzję. To nie jest wybielanie rzeczywistości, tylko profesjonalna komunikacja.

2. Nie krytykuj współpracowników ani przełożonych

To samo dotyczy opowiadania o konfliktach w poprzedniej pracy. Jeżeli rekruter zapyta „Dlaczego zdecydował/a się Pan/Pani zmienić pracę?”, nie musisz opowiadać całej historii sporu w zespole. Jeżeli zapyta „Jak radzi sobie Pan/Pani z trudnym współpracownikiem?”, tym bardziej nie warto zaczynać od „Miałam kiedyś taką osobę w zespole, która była absolutnie niemożliwa…”.

Skup się na czterech elementach:

• jaka była sytuacja,

• co zrobiłeś/zrobiłaś,

• jak rozwiązałeś/rozwiązałaś problem,

• czego nauczyło Cię to doświadczenie.

To pokazuje znacznie więcej niż lista zarzutów wobec innych osób. Zasada jest prosta: opisuj sytuację, nie urządzaj procesu byłemu szefowi.

3. Nie mów: „Szukam jakiejkolwiek pracy”

To zdanie może być prawdziwe, szczególnie po długich miesiącach szukania zatrudnienia. Podczas rozmowy rekrutacyjnej wysyła jednak sygnał: „Ta oferta nie jest dla mnie szczególnie ważna, po prostu potrzebuję pracy”.

Nie musisz wymyślać wielkiej historii o pasji do misji firmy. Wystarczy konkret:

• „Zainteresował mnie zakres tej roli, szczególnie możliwość pracy przy projektach międzynarodowych”.

• „Szukam stanowiska, na którym wykorzystam doświadczenie w zarządzaniu projektami i jednocześnie będę rozwijać się w obszarze X”.

Rekruter nie oczekuje deklaracji miłości do firmy. Chce wiedzieć, dlaczego aplikujesz właśnie tutaj.

4. Nie odpowiadaj: „To jest w moim CV”

Tak, rekruter ma Twoje CV. I właśnie dlatego może zapytać o coś, co już w nim przeczytał. CV jest punktem wyjścia do rozmowy, a nie jej zamiennikiem.

Jeżeli pytanie dotyczy konkretnego projektu, stanowiska czy doświadczenia, potraktuj je jako okazję do pokazania tego, czego nie da się zmieścić w dwóch linijkach:

• jaka dokładnie była Twoja rola,

• za co odpowiadałeś/odpowiadałaś,

• jakie problemy rozwiązywałeś/rozwiązywałaś,

• jaki był efekt Twojej pracy.

„To jest w CV” zamyka rozmowę. Dobra odpowiedź otwiera kolejny wątek.

5. Nie opowiadaj więcej, niż trzeba

Jest też drugi skrajny biegun. Skoro nie warto odpowiadać jednym zdaniem, łatwo wpaść w pułapkę odwrotną i zacząć opowiadać wszystko. Pytanie „Dlaczego zmienia Pan/Pani pracę?” nie wymaga 15-minutowej historii ostatnich dwóch lat.

Im bardziej stresująca jest rozmowa, tym łatwiej zacząć mówić za dużo. A im więcej mówisz, tym większa szansa, że zgubisz główny wątek albo powiesz coś, czego wcale nie chciałeś/chciałaś powiedzieć.

Dobra odpowiedź nie musi być długa. Powinna być konkretna, logiczna i związana z pytaniem. Jeśli masz tendencję do meandrowania, zrób prostą rzecz: zanim odpowiesz, zatrzymaj się na dwie sekundy i ułóż odpowiedź w głowie. To naprawdę robi różnicę.

6. Nie zdradzaj poufnych informacji poprzedniej firmy

Rekruter może pytać o Twoją poprzednią pracę bardzo szczegółowo. To normalne. Nie oznacza to jednak, że powinieneś/powinnaś ujawniać:

• dane klientów,

• poufne warunki umów,

• wewnętrzne strategie,

• szczegóły finansowe,

• informacje objęte tajemnicą przedsiębiorstwa.

Możesz powiedzieć: „Odpowiadałem za kampanie marketingowe na kilku rynkach i zarządzałem określonym budżetem”. Nie musisz dodawać: „Największy klient płacił dokładnie X, marża wynosiła Y, a firma planowała…”.

To, że wiesz coś poufnego, nie znaczy, że powinieneś/powinnaś się tym chwalić. Wręcz przeciwnie – umiejętność zachowania poufności działa na Twoją korzyść.

7. Nie każde pytanie rekrutera wymaga pełnej odpowiedzi

Rozmowa o pracę powinna koncentrować się przede wszystkim na doświadczeniu, kwalifikacjach, kompetencjach i warunkach wykonywania pracy. Są jednak sytuacje, gdy schodzi na tematy osobiste, które nie mają związku ze stanowiskiem.

Nie musisz wtedy opowiadać całej historii swojego życia. Możesz spokojnie wrócić do tematu zawodowego:

„Wolałabym skupić się na kwestiach związanych ze stanowiskiem. Jeśli chodzi o moją dyspozycyjność, mogę potwierdzić, że spełniam wymagania określone w ogłoszeniu”.

Zakres informacji, których pracodawca może żądać od kandydata, jest ograniczony, a niektóre pytania dotyczące sfery prywatnej nie powinny być elementem rekrutacji.

8. Jakich pytań lepiej nie zadawać rekruterowi?

Teraz druga strona medalu. Nie ma nic złego w zadawaniu pytań, wręcz przeciwnie – rozmowa rekrutacyjna nie powinna być przesłuchaniem, w którym pyta wyłącznie rekruter. Ale niektóre pytania pokazują brak przygotowania albo źle ustawiają priorytety.

„Czym zajmuje się Państwa firma?”

To pytanie naprawdę można sobie darować. Nie musisz znać historii firmy od momentu jej założenia – wystarczy kilka minut researchu przed spotkaniem. Sprawdź:

• czym zajmuje się firma,

• jakie produkty lub usługi oferuje,

• na jakich rynkach działa,

• czego dotyczy stanowisko,

• jakie wymagania pojawiają się w ogłoszeniu.

Dzięki temu łatwiej odpowiesz również na pytania „Dlaczego chce Pan/Pani u nas pracować?”, „Co zainteresowało Panią w tej ofercie?” czy „Które z Pani kompetencji mogą być przydatne na tym stanowisku?”. Brak podstawowej wiedzy o firmie sprawia natomiast, że nawet bardzo dobry kandydat wygląda na nieprzygotowanego.

Urlop, benefity i godziny pracy – ale nie na starcie

Czy możesz zapytać o urlop, pracę zdalną i wynagrodzenie? Oczywiście. To ważne informacje. Problemem nie jest samo pytanie, tylko moment i proporcje.

Jeżeli pierwsze 10 minut rozmowy wygląda tak: „Ile jest urlopu?”, „Czy można pracować z domu?”, „O której kończycie?”, „Czy są premie?” – rekruter może odnieść wrażenie, że sama praca jest dla Ciebie mniej istotna niż warunki wokół niej.

Dlatego warto najpierw porozmawiać o roli, zakresie odpowiedzialności i wzajemnych oczekiwaniach, a kwestie warunków zatrudnienia poruszyć w odpowiednim momencie. Nie rezygnuj z pytań ważnych dla Ciebie – po prostu nie udawaj, że ich kolejność nie ma znaczenia.

„Jak szybko mogę awansować?”

Ambicja jest zaletą, ale pytanie o awans zadane zbyt wcześnie brzmi tak, jakbyś już planował/a opuszczenie stanowiska, na które właśnie aplikujesz. Zamiast „Jak szybko mogę awansować?” lepiej zapytać „Jak wygląda rozwój osoby na tym stanowisku?” albo „Jakie kompetencje pozwalają z czasem przejąć większą odpowiedzialność?”.

Wtedy nadal pokazujesz, że myślisz o rozwoju, ale interesuje Cię sama rola, a nie tylko to, co będzie po niej.

Pytania, które stawiają rozmówcę pod ścianą

Możesz być ciekawy/a, dlaczego firma prowadzi rekrutację, dlaczego poprzednia osoba odeszła i jaka naprawdę jest atmosfera w zespole. I bardzo dobrze. Tylko niekoniecznie pytaj wprost: „Dlaczego poprzednia osoba sobie nie poradziła?”, „Czy szef jest trudny?”, „Kto jest najbardziej konfliktowy?”, „Dlaczego macie taką rotację?”.

Takie pytania brzmią jak szukanie sensacji. Jeśli chcesz poznać prawdę, zadaj pytanie, które daje Ci informację, zamiast takiego, które od razu stawia rozmówcę w defensywie.

To nadal pozwala Ci sprawdzić, na co się piszesz – tylko bez stawiania rozmówcy pod ścianą.

9. O co warto zapytać rekrutera?

Dobre pytania mają jeszcze jedną funkcję: pomagają Tobie ocenić pracodawcę. Nie tylko firma wybiera kandydata – Ty również wybierasz firmę. Warto więc zapytać:

• O stanowisko.

  „Jakie są najważniejsze cele dla osoby, która obejmie tę rolę w pierwszych miesiącach?”

• O wyzwania.

  „Co jest obecnie największym wyzwaniem na tym stanowisku?”

• O zespół.

  „Z kim osoba na tym stanowisku będzie najbliżej współpracować?”

• O oczekiwania.

  „Po czym poznają Państwo, że osoba na tym stanowisku dobrze sobie radzi?”

• O rozwój.

  „Jak może rozwijać się ta rola w przyszłości?”

Takie pytania nie służą tylko zrobieniu dobrego wrażenia. Dają Ci informacje, których zwykle nie znajdziesz w ogłoszeniu. A czasem sposób, w jaki rekruter odpowiada, mówi więcej niż sama treść odpowiedzi.

Jeżeli pytasz o cele na pierwsze miesiące i słyszysz „właściwie zobaczymy, co będzie potrzebne…”, to też jest informacja. Jeżeli pytasz o zakres odpowiedzialności i okazuje się, że „wszystko zależy” – również.

10. Nie chodzi o to, żeby mówić jak najmniej

Lista rzeczy, których lepiej nie mówić na rozmowie rekrutacyjnej, nie oznacza, że masz siedzieć sztywno i zastanawiać się nad każdym słowem. Nie musisz być idealnym kandydatem. Nie musisz udawać, że poprzednia firma była wspaniała. Nie musisz ukrywać swoich oczekiwań finansowych ani zgadzać się na każde pytanie. I zdecydowanie nie musisz recytować wyuczonych formułek.

Chodzi o coś znacznie prostszego: świadomą komunikację.

• Masz za sobą trudne doświadczenie? Opowiedz o nim w profesjonalny sposób.

• Zmieniasz branżę? Wyjaśnij dlaczego.

• Chcesz zarabiać więcej? Powiedz, jakie są Twoje oczekiwania.

• Poprzednia praca Ci nie odpowiadała? Możesz to kulturalnie powiedzieć.

Zamiast obwiniać – pokaż kontekst. Zamiast narzekać – przedstaw fakty. Zamiast rzucać ogólnikami – podaj przykład. I pamiętaj, że rozmowa rekrutacyjna działa w obie strony: nie tylko oni sprawdzają Ciebie, Ty też sprawdzasz ich.

11. Liczy się nie tylko to, co mówisz

W rozmowie rekrutacyjnej liczy się zarówno to, co mówi kandydat/ka, jak i to, jak mówi. Możesz mieć świetne doświadczenie i dobre odpowiedzi, a mimo to stracić część przewagi przez zbyt szybkie mówienie, przerywanie rozmówcy, meandrowanie albo odpowiadanie wyłącznie „tak/nie”. Sposób komunikacji jest częścią tego, jak rekruter odbiera Cię jako potencjalnego współpracownika.

Sprawdź nasz poprzedni wpis: Jak odpowiadać na pytania na rozmowie kwalifikacyjnej? Styl i sposób mówienia – pokazujemy w nim, jak mówić konkretnie, naturalnie i tak, żeby Twoje kompetencje rzeczywiście wybrzmiały podczas rozmowy.